โหมโรงทริปถ่ายภาพน้ำตกเอราวัญ ตอนที่ 1 ถ่ายภาพน้ำตกกันอย่างไร

[eyejung]

เอาเรื่อง ดี ๆ มาบอกต่อ จากพี่โก๊ะ
อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม
1. กล้องชนิดใดก็ได้ครับ compact หรือ dslr
2. ขาตั้งกล้อง
3. สายกดชัตเตอร์
4. C-PL FILTER (ถ้ามี)
5. เสื้อกันฝน ร่ม
6. รองเท้าเดินป่า (ถ้ามี)

การถ่ายภาพน้ำตก มิใช่เรื่องยากอะไรนัก แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายซะทีเดียวหากผู้ถ่ายภาพไม่ได้ต้องการภาพน้ำตกให้ออกมา เหมือนภาพถ่ายทั่ว ๆ ไปที่กล้องประเภทพกง่ายถ่ายสะดวกก็ถ่ายได้ หากต้องการภาพน้ำตกสวย ๆ ผู้ถ่ายภาพต้องรู้วิธีเลือกใช้ความเร็วชัตเตอร์ การควบคุมช่องรับแสง วัดแสงให้ถูกต้องกับภาพที่ต้องการ ที่เหลือคือเทคนิคเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่น การใช้ฟิลเตอร์ การจัดองค์ประกอบภาพ หรือการรอจังหวะแสง ก็จะได้ภาพน้ำตกสวย ๆ กลับมาเชยชม

[eyejung]

เตรียมตัวออกไปถ่ายภาพน้ำตก
โดยปกติ น้ำตกต่าง ๆ จะมีน้ำมากและดูสวยเป็นพิเศษในช่วงฤดูฝนและต้นฤดูหนาว บางแห่งอาจจะมีน้ำเฉพาะช่วงที่มีฝนตกหนักในฤดูฝนเท่านั้น การจะไปถ่ายภาพน้ำตกแต่ละแห่งจึงควรเสาะหาข้อมูลเกี่ยวกับน้ำตกนั้น ๆ ไปก่อนด้วยว่า ช่วงที่จะไปมีน้ำหรือไม่ หรือเมื่อไรน้ำจะมาก การเดินทางเข้าไปต้องทำอย่างไร มีอันตรายอะไรที่ต้องระวัง น้ำตกหลายแห่งช่วงที่น้ำมากจะอันตรายมาก เจ้าหน้าที่จะไม่ได้อนุญาติให้เดินทางเข้าไป ส่วนน้ำตกอีกหลายที่เมื่อเวลาน้ำมากจะไม่สวยเท่าปริมาณน้ำอยู่ในระดับกลาง ๆ เช่น น้ำตกเหวสุวัติ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ รวมทั้งน้ำตกหลายแห่งจะมีน้ำเฉพาะช่วงฝนตกเท่านั้น หากฝนขาดช่วงไม่กี่วันน้ำจะเหลือน้อยทันที เช่น น้ำตกที่ภูกระดึง ก่อนไปถ่ายภาพจึงควรเสาะหาข้อมูลเสียก่อนเพื่อจะได้ไปไม่เสียเวลาในการเดิน ทางไปเปล่า ๆ น้ำตกที่อยู่กลางป่ามักจะมีความงดงามมากเป็นพิเศษจากสภาพแวดล้อมที่ดูร่ม รื่นเขียวขจี เช่น น้ำตกทีลอซู น้ำตกห้วยแม่ขมิ้น น้ำตกแม่ยะ หากต้องการภาพน้ำตกสวย ๆ จึงยากที่จะหลีกเลี่ยงการเดินทางผ่านป่าเขาไปหาน้ำตกสวย ๆ เหล่านั้น ซึ่งน้ำตกหลายแห่ง ถึงแม้จะอยู่กลางป่า แต่ก็เดินทางเข้าไปถึงได้อย่างง่ายดาย มีถนนหนทางและทางเดินสะดวกสบาย แต่หลายแห่งก็ต้องใช้ความมานะอุตสาหะเป็นอย่างสูงในการเดินทางเข้าไปให้ถึง บางครั้งไปถึงแล้วในตกหนักไม่สามารถถ่ายภาพได้ก็มีให้เห็นเป็นประจำ ความประทับใจในการถ่ายภาพน้ำตกอาจจะไม่ได้อยู่ที่ภาพน้ำตกสวย ๆ แต่อาจมาจากการเดินทางอันยากลำบากนั้นเอง

[eyejung]

เมื่อจะต้องเข้าป่าไปหาน้ำตกสวย ๆ หรือต้องเผชิญกับสภาพอากาศที่ไม่อาจคาดเดาได้ นอกจากการนำกล้องถ่ายภาพและเลนส์ติดตัวไปแล้ว ควรมีการเตรียมตัวในการออกไปถ่ายภาพเพื่อให้แน่ใจได้ว่าจะได้ภาพสวย ๆ กลับมาอย่างแน่นอน และอุปกรณ์จะอยู่รอดปลอดภัยตลอดการเดินทาง
สิ่งที่ควรเตรียมไปด้วยในการถ่ายภาพน้ำตก
1.เสื้อกันฝน สำหรับคลุมตัวและกระเป๋ากล้องไม่ให้เปียกฝนระหว่างการเดินทาง
2.ถุงพลาสติก สำหรับคลุมกล้อง กระเป๋ากล้อง หรืออุปกรณ์ต่าง ๆ จากฝนและละอองน้ำขณะใช้งาน
3.ผ้าขนหนูผืนเล็ก หรือผ้าอะไรก็ได้ที่ซับน้ำได้ดี สำหรับเช็ดภายนอกตัวกล้องและเลนส์เวลาที่เลนส์โดนน้ำ
4.กระเป๋า กล้อง ควรใช้กระเป๋ากล้องคุณภาพดี แบบที่สามารถกันน้ำกันฝนได้ ถ้าเป็นกระเป๋าคุณภาพต่ำเวลาโดนน้ำ น้ำจะสามารถซึมเข้าไปภายในกระเป๋าได้ ทำให้กล้องและเลนส์ที่อยู่ภายในมีโอกาสเสียหายได้ง่ายมาก และยังทำให้ภายในกระเป๋าชื้น กล้องพวกไฟฟ้ามีโอกาสทำงานผิดปกติและเลนส์ขึ้นราได้หากเก็บกล้องเอาไว้เป็น เวลานาน
5.ผ้าเช็ดเลนส์ สำหรับเช็ดฟิลเตอร์และชิ้นเลนส์เมื่อเลนส์โดนละอองน้ำ จะใช้ผ้าหนังแกะ หรือผ้าแบบไมโครไฟเบอร์ก็ได้
6.ฟิลเตอร์ป้องกันหน้าเลนส์ จะเป็นฟิลเตอร์ UV หรือ Skylight ก็ได้ จะช่วยไม้ให้ละอองน้ำโดนหน้าเลนส์โดยตรง
7.ขาตั้งกล้องและสายกดชัตเตอร์
8.เลนส์ เลนส์ควรเป็นเลนส์มุมกว้างอย่างน้อย 21 มม.ขึ้นไปจะเป็นช่วงที่ใช้งานบ่อย ส่วนเลนส์เทเลโฟโต้จะสามารถเจาะถ่ายภาพเฉพาะส่วนหรือถ่ายภาพน้ำตกจากระยะไกล ได้ดี
9.ฟิลเตอร์ ND และฟิลเตอร์ PL ฟิลเตอร์ PL เป็นฟิลเตอร์สำหรับตัดแสงสะท้อนใบไม้ ทำให้ใบไม้มีสีเขียวเข้ม รวมทั้งตัดแสงสะท้อนน้ำ แสงสะท้อนจากก้อนหิน ช่วยให้ภาพมีสีเข้มขึ้น และยังช่วยลดแสงประมาณ 1.5-2 stop ทำให้ได้ความเร็วชัตเตอร์ต่ำลงเพื่อให้น้ำดูนุ่มนวล ส่วนฟิลเตอร์ ND ใช้ในการลดแสงเพื่อลดความเร็วชัตเตอร์ลงเพียงอย่างเดียว

[eyejung]

นอกจากกล้องและอุปกรณ์ถ่ายภาพที่ควรเตรียมไปแล้ว นักถ่ายภาพยังต้องเตรียมตัวเองให้พร้อมสำหรับการเดินทางด้วย โดยเฉพาะการแต่งตัว เช่น รองเท้า ควรเป็นรองเท้าที่เหมาะกับการเดินป่า พื้นควรเป็นยางเนื้อนิ่มจะสามารถเกาะหินและพื้นลื่น ๆ ได้ดี ดอกยางรองเท้าควรเป็นดอกหยาบและเป็นบั้งใหญ่ ๆ เพื่อให้สามารถเกาะพื้นที่เป็นดินเหนียวหรือโคลนได้ดี ไม่ควรใช้รองเท้ากีฬาแบบพื้นเรียบดอกละเอียดจะลื่นได้ง่าย ใส่เสื้อผ้ารัดกุมมิดชิด โดยเฉพาะการเดินทางสู่น้ำตกที่มีสัตว์หรือแมลงที่เป็นอันตราย เช่น ทาก หรือถ้าเป็นการเดินทางกลุ่มใหญ่และไปในที่อันตราย อาจจะมีอุปกรณ์ปฐมพยาบาลเบื้องต้นติดไปด้วย
การเดินในเส้นทางที่อันตราย ควรใช้ความระมันระวังสูงมาก ๆ หากประมาทนั้นหมายถึงการเจ็บตัวหรืออุปกรณ์ถ่ายภาพเสียหาย และอย่าเสี่ยงโดยไม่จำเป็น

[eyejung]

พื้นฐานการถ่ายภาพน้ำตก
การถ่ายภาพน้ำตกจะมีหลักการใหญ่ ๆ อยู่ นอกเหนือไปจากเรื่องของทิศทางของแสง และการจัดองค์ประกอบ คือ
1. การเลือกใช้ความเร็วชัตเตอร์ หลักการพื้นฐานคือ ความเร็วชัตเตอร์สูงจะหยุดสายน้ำให้นิ่ง ส่วนความเร็วชัตเตอร์ต่ำจะทำให้สายน้ำดูพลิ้วไหวและนุมนวนเป็นหลัก จะเลือกใช้ความเร็วชัตเตอร์ระดับใดขึ้นกับว่าช่างภาพต้องการให้สายน้ำออกมา เป็นอย่างไรเป็นสำคัญ สายน้ำนุ่มๆ จะทำให้น้ำตกดูเล็ก ไม่แข็งกร้าว เหมาะกับน้ำตกที่มีน้ำไม่มากเกินไปนัก ส่วนความเร็วชัตเตอร์สูงทำให้น้ำตกดูรุนแรง เหมาะกับน้ำตกขนาดใหญ่ที่มีพลังมากๆ

[eyejung]

ระดับความเร็วชัตเตอร์ที่ทำให้สายน้ำหยุดนิ่งหรือพลิ้วไหวไม่สามารถระบุออก มาได้ว่าเป็นเท่าไร เพราะขึ้นกับปัจจัยหลายประการ เช่น ปริมาณน้ำ ความเร็วของสายน้ำ เลนส์ที่ใช้ เป็นต้น ถ้าสายน้ำไหลเร็ว รุนแรง น้ำมีปริมาณมาก หรือใช้เลนส์เทเลโฟโต้ การจะจับภาพให้หยุดนิ่งจะต้องใช้ความเร็วชัตเตอร์ที่สูงมาก เช่น 1/1,000 วินาที เป็นต้น ในขณะที่สายน้ำซึ่งไหลเอื่อยอาจจะใช้ความเร็วชัตเตอร์เพียง 1/125 วินาทีก็สามารถหยุดภาพได้ สำหรับมือใหม่ควรจะเลือกใช้ความเร็วชัตเตอร์ไว้หลาย ๆ ระดับจะได้มีรูปให้เลือกหลาย ๆ แบบ

[eyejung]

2. การเลือกใช้ขนาดช่องรับแสง ช่องรับแสงแคบจะให้ช่วงความชัดหรือ Depth of Field มากกว่าช่องรับแสงกว้าง โดยปกติการถ่ายภาพน้ำตกจะต้องการภาพที่ชัดตั้งแต่ด้านหน้าไปจนถึงด้านหลัง เพื่อให้ได้ภาพใกล้เคียงตาเห็นมากที่สุด ควรเลือกใช้ช่องรับแสงปานกลางถึงแคบเป็นหลัก เช่น f/8 , f/11 , f/16 ทั้งนี้ขึ้นเลนส์และระยะชัดด้วย

[eyejung]

3. การวัดแสง การถ่ายภาพน้ำตกมักจะเจอปัญหาเรื่องการวัดแสงค่อนข้างมาก หากภาพมีส่วนที่เป็นสายน้ำสีขาวมาก ภาพมักจะมืดกว่าปกติ ทำให้สายน้ำไม่ขาว ส่วนภาพที่มีส่วนต้นไม้ในเงา หรือมีหินสีเข้ม ๆ มาก ภาพมักจะสว่างมากกว่าปกติ รวมทั้งมักจะมีแดดส่องเป็นส่วนๆ แสงไม่สม่ำเสมอ ทำให้ภาพมืดสว่างเป็นส่วนๆ อีกด้วย

[eyejung]

กล้องดิจิตอลจะมีระบบวัดแสงให้เลือกใช้อยู่ 3 ระบบใหญ่ ๆ คือ ระบบวัดแสงแบ่งพื้นที่(Multi-segment light metering) ระบบวัดแสงเฉพาะจุด(Spot light metering) และระบบวัดแสงเฉลี่ยหนักกลาง(Center-weight average light metering) หากเป็นมือใหม่แนะนำให้ใช้ระบบวัดแสงแบบแบ่งพื้นที่ จะสามารถแก้ปัญหาภาพมือหรือสว่างเกินไปได้ดีโดยที่ไม่ต้องไปปรับแก้ค่าการ เปิดรับแสงมากนัก แต่ต้องดูค่า Histogram อย่าให้ส่วนสว่างโดยเฉพาะบริเวณสายน้ำตกสว่างเกินไป ส่วนมืดไม่ต้องกังวลมากเพราะสามารถดึงรายละเอียดขึ้นได้ไม่ยากเท่าไรนัก

[eyejung]

สำหรับระบบวัดแสงเฉลี่ยหนักกลาง หากมีสายน้ำสีขาวมาก ๆ ในภาพต้องเปิดรับแสงเพิ่มกว่าที่วัดได้ประมาณ 0.5-1.5 stop และถ้ามีส่วนต้นไม้มืด ๆ หรือหินสีเข้ม ๆ มาก ๆ ควรลดค่าการเปิดรับแสงลงจากที่วัดได้ 0.5-2stop และควรดูค่า Histogram เช่นเดียวกัน